Nhiều chị nhắn tin hỏi Dược sĩ Trà: “Chị đi khám sức khỏe định kỳ, bác sĩ báo chỉ số axit uric hơi cao, chị có thấy đau nhức gì đâu, vậy có phải sắp bị gout không em?”

Đây là câu hỏi Dược sĩ Trà nhận được khá thường xuyên gần đây, đặc biệt từ các chị đã qua tuổi mãn kinh. Và điều Dược sĩ Trà muốn chia sẻ ngay là: axit uric cao gần như không gây triệu chứng gì ở giai đoạn đầu, nhưng đây lại là giai đoạn phụ nữ trung niên dễ gặp nhất do một lý do rất cụ thể liên quan đến nội tiết tố – chứ không phải chỉ vì “ăn nhiều đạm” như nhiều người vẫn nghĩ.

Nội dung chính:

• Vì sao phụ nữ tuổi mãn kinh dễ bị axit uric cao, nguy cơ gout tăng?
• Chỉ số axit uric bao nhiêu là bình thường, bao nhiêu là cao?
• Gout ở phụ nữ biểu hiện khác gì so với nam giới?
• Dược sĩ Trà gợi ý cách kiểm soát axit uric từ lối sống
• Chị em thường hỏi Dược sĩ Trà

Vì sao phụ nữ tuổi mãn kinh dễ bị axit uric cao, nguy cơ gout tăng?

Dược sĩ Trà tìm hiểu từ Arthritis Foundation thì số ca gout ở phụ nữ đã tăng hơn gấp đôi trong 20 năm qua, hiện có khoảng 3 triệu phụ nữ tại Mỹ đang sống chung với tình trạng này (so với khoảng 6 triệu nam giới). Điều đáng chú ý là phụ nữ thường khởi phát gout muộn hơn nam giới khoảng 10 năm – và thời điểm đó thường rơi đúng vào giai đoạn sau mãn kinh.

Lý do nằm ở vai trò của estrogen. Theo Dược sĩ Trà tổng hợp, estrogen tự nhiên giúp cơ thể đào thải axit uric qua thận hiệu quả hơn. Khi bước vào giai đoạn mãn kinh, nồng độ estrogen suy giảm đáng kể, khiến axit uric có xu hướng tích tụ lại trong máu nhiều hơn trước – đây cũng là lý do vì sao Dược sĩ Trà thường nhắc chị em theo dõi chỉ số này cùng lúc với các thay đổi nội tiết tố khác ở giai đoạn này.

Một điểm thú vị (và hơi bất ngờ) Dược sĩ Trà đọc được: liệu pháp hormone thay thế hay thuốc tránh thai không mang lại hiệu quả bảo vệ tương tự như estrogen tự nhiên của cơ thể, thậm chí một số nghiên cứu ghi nhận có thể làm tăng nhẹ nguy cơ. Vì vậy, nếu chị đang cân nhắc các liệu pháp này, Dược sĩ Trà khuyên nên trao đổi kỹ với bác sĩ để hiểu rõ lợi ích và nguy cơ phù hợp với tình trạng của riêng mình.

Những yếu tố khác Dược sĩ Trà nhận thấy làm tăng nguy cơ

• Thừa cân, béo bụng
• Chế độ ăn nhiều thịt đỏ, nội tạng, hải sản, đồ uống có đường
• Uống nhiều rượu bia, đặc biệt là bia
• Mắc kèm tăng huyết áp, tiểu đường, hội chứng chuyển hóa hoặc bệnh thận
• Đang dùng một số thuốc như lợi tiểu

Chỉ số axit uric bao nhiêu là bình thường, bao nhiêu là cao?

Nhiều chị cầm kết quả xét nghiệm mà không rõ con số nào cần chú ý. Dược sĩ Trà tổng hợp bảng tham khảo chung theo Arthritis Foundation để chị em dễ đối chiếu:

Đối tượng	Mức bình thường	Mức được xem là cao
Nữ giới	Khoảng 2 – 6 mg/dL	Trên 6 mg/dL
Nam giới	Khoảng 2 – 7 mg/dL	Trên 7 mg/dL
Mức thấp (cả hai giới)		Dưới 2 mg/dL cũng cần lưu ý, dù ít gặp hơn

Đây là mức tham khảo chung – Dược sĩ Trà lưu ý bác sĩ có thể đặt mục tiêu khác tùy tình trạng sức khỏe từng người. Theo Healthline, người từng bị gout thường được khuyên giữ axit uric dưới 6 mg/dL để giảm nguy cơ tái phát cơn đau.

Theo Mayo Clinic, phần lớn người có axit uric cao không hề có triệu chứng gì trong thời gian dài – đây chính là lý do Dược sĩ Trà luôn nhấn mạnh: đừng chờ đau mới đi xét nghiệm, vì lúc có triệu chứng, tình trạng có thể đã âm thầm diễn ra một thời gian.

Gout ở phụ nữ biểu hiện khác gì so với nam giới?

Đây là điều Dược sĩ Trà đặc biệt muốn lưu ý, vì nó khiến không ít chị em bị chẩn đoán nhầm. Theo Arthritis Foundation, nam giới bị gout thường có cơn đau đột ngột, dữ dội, tập trung ở khớp ngón chân cái. Trong khi đó, phụ nữ lại có xu hướng:

• Gout xuất hiện từ từ ở nhiều khớp cùng lúc, thay vì đột ngột ở một khớp
• Vị trí thường gặp: đầu gối, ngón chân, cổ tay, khớp ngón tay
• Triệu chứng dễ bị nhầm lẫn với thoái hóa khớp (viêm xương khớp) vì hai tình trạng này có thể xảy ra cùng lúc

Dược sĩ Trà cũng đọc được rằng phụ nữ bị gout có tỷ lệ mắc kèm suy tim, tiểu đường, béo phì và nhiễm trùng đường tiết niệu cao hơn so với nam giới bị gout. Vì vậy, nếu chị em thấy đau nhức âm ỉ kéo dài ở nhiều khớp mà chưa rõ nguyên nhân, đừng ngại đi khám và xin bác sĩ kiểm tra thêm chỉ số axit uric, thay vì chỉ nghĩ đơn thuần là “đau khớp tuổi già”.

Dược sĩ Trà gợi ý cách kiểm soát axit uric từ lối sống

Tin vui là phần lớn các yếu tố nguy cơ kể trên đều có thể chủ động điều chỉnh được từ những thói quen hằng ngày.

1. Uống đủ nước mỗi ngày

Theo Healthline, nên uống khoảng 8 cốc nước trở lên mỗi ngày (nhiều hơn nếu đang trong đợt khớp khó chịu) để hỗ trợ thận đào thải axit uric hiệu quả hơn.

2. Cân nhắc lại thực phẩm nhiều purin

• Hạn chế nội tạng động vật, thịt đỏ, một số loại hải sản (tôm, cua, sò, cá cơm, cá ngừ)
• Hạn chế rượu bia, đặc biệt là bia
• Hạn chế đồ uống có đường, nước ngọt chứa siro fructose cao

3. Ưu tiên thực phẩm có lợi

• Rau xanh, các loại đậu, đậu phụ
• Trái cây họ cam quýt (cam, bưởi) – giàu vitamin C
• Sữa và sản phẩm từ sữa ít béo
• Cà phê uống điều độ (một số nghiên cứu ghi nhận liên quan đến nguy cơ thấp hơn)

4. Duy trì cân nặng hợp lý và vận động nhẹ nhàng

Dược sĩ Trà khuyên chị em không cần giảm cân gấp gáp – chỉ cần duy trì cân nặng ổn định, kết hợp vận động nhẹ nhàng như đi bộ, đạp xe, bơi lội, cũng đã góp phần hỗ trợ kiểm soát axit uric về lâu dài.

5. Trao đổi với bác sĩ về thuốc đang dùng

Một số thuốc như lợi tiểu hoặc aspirin liều thấp có thể ảnh hưởng đến axit uric. Dược sĩ Trà lưu ý chị em không tự ý ngưng thuốc đang được bác sĩ kê đơn, mà nên hỏi ý kiến bác sĩ nếu có thắc mắc.

Đừng đợi đau khớp mới bắt đầu quan tâm

Vì axit uric cao thường “âm thầm” không triệu chứng, Dược sĩ Trà luôn khuyên chị em từ tuổi tiền mãn kinh trở đi nên chủ động xét nghiệm định kỳ, đặc biệt nếu gia đình có người từng bị gout hoặc bản thân có các yếu tố nguy cơ kể trên. Phát hiện và điều chỉnh lối sống sớm luôn nhẹ nhàng hơn nhiều so với việc chờ đến khi khớp sưng đau.

Chị em thường hỏi Dược sĩ Trà

Axit uric cao là chắc chắn sẽ bị gout phải không?

Không hẳn chị ạ. Nhiều người có axit uric cao nhưng không phát triển thành gout. Tuy nhiên axit uric cao vẫn là yếu tố nguy cơ đáng chú ý, nên Dược sĩ Trà khuyên chị em theo dõi và điều chỉnh lối sống sớm thay vì chủ quan.

Vì sao phụ nữ sau mãn kinh dễ bị gout hơn trước đó?

Chủ yếu do estrogen – hormone giúp hỗ trợ đào thải axit uric – suy giảm mạnh sau mãn kinh, khiến axit uric có xu hướng tích tụ nhiều hơn trong máu.

Uống nhiều nước có giúp giảm axit uric không?

Uống đủ nước hỗ trợ thận đào thải axit uric tốt hơn, đây là một thói quen đơn giản Dược sĩ Trà khuyên chị em duy trì mỗi ngày, song song với chế độ ăn uống hợp lý.

Axit uric cao có thể tự cải thiện mà không cần dùng thuốc không?

Với nhiều trường hợp, điều chỉnh chế độ ăn, uống đủ nước và duy trì cân nặng hợp lý có thể giúp cải thiện chỉ số theo thời gian. Tuy nhiên nếu bác sĩ đã chỉ định dùng thuốc, chị không nên tự ý ngưng mà chưa hỏi ý kiến bác sĩ.

Chị em cần tư vấn thêm, để lại thông tin hoặc nhắn cho Dược sĩ Trà nhé!

Nguồn tham khảo: Arthritis Foundation – Gout Affects Women Differently; Arthritis Foundation – High and Low Uric Acid Levels; Arthritis Foundation – Gout Diet Dos and Don’ts; Mayo Clinic – High Uric Acid Level; Healthline – Gout Prevention.
Bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Việc dùng thuốc (nếu cần) cần có chỉ định của bác sĩ.